رابطه سلامت معنوی، بهزیستی ذهنی و کیفیت زندگی با اضطراب مرگ در سالمندان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه روان شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد، گروه روان شناسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

چکیده

 
با توجه به تنوع اضطراب­ها به­­ویژه اضطراب مرگ در دوران سالمندی و رشد روزافزون جمعیت سالمندان، بررسی عوامل مربوط به سلامت روان در این دوره ضروری به­نظر می­رسد. بنابراین، هدف پژوهش حاضر بررسی رابطه سلامت معنوی، بهزیستی ذهنی و کیفیت زندگی با اضطراب مرگ در سالمندان بود. روش این پژوهش، توصیفی از نوع همبستگی بود. جامعه آماری شامل کلیه سالمندان شهر خرم­آباد در سال ۱۳۹۶ بود که از جامعه مذکور تعداد ۱۰۰ نفر (۵۰ نفر زن و ۵۰ نفر مرد) به عنوان حجم نمونه و به روش نمونه­گیری در دسترس انتخاب گردید. ابزار گردآوری داده­ها، پرسش­نامه­های سلامت معنوی پولوتزین و الیسون، کیفیت زندگی وار، کاسینسکی و کلر، بهزیستی ذهنی وایرویک ادینبورگ و اضطراب مرگ تمپلر بود. داده­های جمع­آوری شده با استفاده از آزمون ضریب همبستگی پیرسون و رگرسیون گام به گام مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج این پژوهش، حاکی از وجود رابطه منفی و معنادار بین سلامت معنوی، بهزیستی ذهنی و کیفیت زندگی با اضطراب مرگ در سالمندان بود (۰۰۱/0P<). همچنین نتایج رگرسیون گام به گام نشان داد بهزیستی ذهنی و سلامت معنوی، پیش­بین­های معناداری برای اضطراب مرگ در سالمندان بودند. پژوهش حاضر بیانگر اهمیت عوامل تعیین­کننده اضطراب مرگ سالمندان بوده و تأییدی برای توجه و درنظر گرفتن این عوامل است.
 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Relationship between Spiritual Health, Mental Well-Being and Quality of Life with Death Anxiety in the Elderly

نویسندگان [English]

  • Ezatollah Ghadampour 1
  • Shabnam Moshrefi 2
چکیده [English]

Considering the variety of anxieties, especially the anxiety of death in the elderly and the increasing growth of the elderly population, the study of mental health factors in this stage of life seems to be necessary. Therefore, the purpose of this study was to investigate the relationship between spiritual well-being, mental well-being and quality of life with death anxiety in the elderly. The method of this research was descriptive correlational. The statistical population consisted of all elderly people in Khorramabad city in 1396. A sample of 100 elderly individuals (50 women and 50 men) were selected through convenient sampling method. The data collection tool included Paloutzian-Ellison’s Spiritual Well-Being Scale (1982), Ware, Kosinski, & Keller’s 12-Item Short-Form Health Survey (SF-12; 1996), the Warwick-Edinburgh Mental Well-Being Scale (WEMWBS; 2007), and Templer’s Death Anxiety Scale (1970). The collected data were analyzed using Pearson correlation coefficient and stepwise regression. The results of this study indicate that there is a negative and significant relationship between spiritual well-being, mental well-being and quality of life with death anxiety in the elderly (P <0.001). Furthermore, the results of stepwise regression show that mental well-being and spiritual well-being are significant predictors for Death anxiety in the elderly. The present study indicates the importance of the determinants of death anxiety in the elderly and confirms the need for attention and consideration of these factors.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Spiritual Well-Being
  • mental well-being
  • quality of life
  • death anxiety
  • elderly

اله­بخشیان، م.، جعفرپورعلوی، م.، پرویزی، س.، و حقانی، ح. (۱۳۸۹). ارتباط سلامت معنوی و کیفیت زندگی در مبتلایان به مولتیپل اسکلروزیس. مجله تحقیقات علوم پزشکی زاهدان (طبیب شرق)، 12(3)، 33-29.

 

پوراکبری، ف.، خواجوند­خوشلی، ا.، و اسدی، ج. (۱۳۹۳). رابطه سرسختی روان­شناختی و کیفیت زندگی با اضطراب مرگ در پرستاران. مجله توسعه پژوهش در پرستاری و مامایی، ۱۱(۲)، 53-50.

پیمان، ع. (1393). بررسی رابطه بین سلامت عمومی، نگرش مذهبی و ویژگی­های جمعیت­شناختی با اضطراب مرگ در سالمندان شهر تهران (پایان­نامه کارشناسی ارشد چاپ نشده). دانشگاه علامه طباطبائی، تهران.

پیوسته­گر، م.، دستجردی، ا.، و دهشیری، غ. ر. (۱۳۸۹). رابطه خلاقیت و بهزیستی ذهنی در دانشجویان . مجله علوم رفتاری، ۴(۳)، ۲۱۳-۲۰۷.

تاجور، م. (۱۳۸۲). بهداشت سالمندان و مروری بر جنبه­های مختلف زندگی آنان. تهران: انتشارات نسل فردا.

جغتایی، م. ت.، و نجاتی، و. (۱۳۸۵). بررسی وضعیت سلامت سالمندان در شهرستان کاشان. نشریه سالمند، ۱(۱)، 30-10.

حسن­زهی، ا. (۱۳۹۱). پیش­بینی اضطراب مرگ بر اساس ویژگی­های دموگرافیک و مؤلفه­های معنویت در سالمندان (پایان­نامه کارشناسی ارشد چاپ نشده). دانشگاه شیراز.

خضری، ل.، بحرینی، م.، روانی­پور، م.، و میرزایی، ک. (۱۳۹۴). ارتباط سلامت معنوی با افسردگی و اضطراب مرگ در بیماران سرطانی شهر بوشهر در سال ۱۳۹۳. فصلنامه پرستاری گروه­های آسیب­پذیر، ۲(۲)، 28-15.

خلیلی، ف.، سام، ش.، و آسایش، ح. (۱۳۹۲). وضعیت سلامت معنوی در سالمندان شهر اصفهان. فصلنامه سالمند، ۸(۱)، ۲۳-۱۶.

درویش­پورکاخکی، ع.، و عابد­سعیدی، ژ. (۱۳۹۲). بررسی عوامل مرتبط با کیفیت زندگی وابسته به سلامت سالمندان شهر تهران. نشریه علمی پژوهشی دانشکده پرستاری و مامایی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، ۲۳(۸۲)، ۱۶ـ۸.

دهشیری، غ. ر.، سهرابی­اسمرود، ف.، جعفری، ع.، و نجفی، م. (۱۳۸۷). بررسی خصوصیات روان­سنجی مقیاس بهزیستی معنوی در میان دانشجویان. نشریه مطالعات روان­شناختی، 4(3)، 144-129.

رجبی، غ. ر. (۱۳۹۱). روایی و اعتبار نسخه مقیاس بهزیستی ذهنی در بیماران سرطانی. فصلنامه روا­ن­شناسی سلامت، 1(4)، 41-30.

رجبی، غ. ر.، و بحرانی، م. (۱۳۸۰). تحلیل عاملی سؤال­های مقیاس اضطراب مرگ. مجله روا­­ن­شناسی، 5(4)، 344-331.

رجبی، غ. ر.، و هاشمی شیخ­شبانی، س. ا. (۱۳۹۰). بررسی ویژگی­های روان­سنجی نسخه فارسی مقیاس چندبعدی حمایت اجتماعی تصوری در بین کارکنان سازمان آب و برق خوزستان. مجله علوم رفتاری، 5(4)، 364- 357.

رضایی، م، سید­فاطمی، ن.، و حسینی، ف. (۱۳۸۷). سلامت معنوی در بیماران مبتلا به سرطان تحت شیمی درمانی. فصلنامه حیات، 14(4-3)، 39-33.

عسگری، پ.، و شرف­الدین، ه. (۱۳۸۷). رابطه اضطراب اجتماعی، امیدواری و حمایت اجتماعی با احساس ذهنی بهزیستی در دانشجویان تحصیلات تکمیلی واحد علوم و تحقیقات خوزستان. نشریه یافته­های نو در روان­شناسی (روان­شناسی اجتماعی)، ۳(۹)، ۳۶-۲۵.

قانعی­قشلاق، ر. (1396). بررسی رابطه اضطراب مرگ و افسردگی با کیفیت زندگی سالمندان شهر سقز در سال 1395 (گزارش طرح پژوهشی). کردستان، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی.

کاکابرایی، ک.، و معاذی­نژاد، م. (1395). رابطه سن و معنایابی در زندگی با اضطراب مرگ در زنان و مردان سالمند بازنشسته. فصلنامه روان­شناسی پیری، 2(1)، 47-37.

کریمی ­وکیل، ع. ر. (۱۳۹۱). رابطه کیفیت زندگی و جهت­گیری مذهبی با اضطراب مرگ (پایان­نامه کارشناسی ارشد چاپ نشده). دانشگاه علامه طباطبائی، تهران.

معتمدی، ع. ا.، پژوهی­نیا، ش.، و فاطمی­اردستانی، س. م. ح. (1394). تأثیر بهزیستی معنوی و تاب­آوری در پیش­بینی اضطراب مرگ در میان سالمندان در شهر تهران. نشریه علوم اعصاب شفای خاتم، 3(2)، 26-19.

 منتظری، ع.، گشتاسبی، آ.، و وحدانی­نیا، م. س. (1384). ترجمه، تعیین پایایی و روایی گونه فارسی پرسش­نامه SF-36. نشریه پایش، 5(1)، 56-49.

نادری، ف.، و اسماعیلی، ا. (۱۳۸۷). رابطه اضطراب مرگ و اندیشه­پردازی خودکشی با احساس ذهنی بهزیستی در دانشجویان دختر و پسر دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهواز. نشریه یافته­های نو در روان­شناسی، ۲(۸)، ۴۶ـ۳۵.

نادری، ف.، و روشنی، خ. (۱۳۹۰). رابطه هوش معنوی و هوش اجتماعی با اضطراب مرگ زنان سالمند. نشریه زن و فرهنگ،۲(۶)، 67-55.

نجاتی، و. (1388). بررسی وضعیت سلامت سالمندان استان قم در سال 1386. مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی قزوین، 13(1)، 72-67.

    Bergland, A., & Narum, I. (2007). Quality of life demands comprehension and further exploration. Journal of Aging and Health19(1), 39-61.

Bury, M., & Elston, M. A. (2004). Key concepts in medical sociology. Care, 34(3), 220-233.

Cavallero, P., Morino-Abbele, F., & Bertocci, B. (2007).The social relations of the elderly. Archives of gerontology and geriatrics44(1), 97-100.

Chokkanathan, S. (2009). Resources, stressors and psychological distress among older adults in Chennai, India. Social Science & Medicine68(2), 243-250.

Conte, H. R., Weiner, M. B., & Plutchik, R. (1982). Measuring death anxiety: conceptual, psychometric, and factor – analytic aspects. Journal of personality and social psychology, 43(4), 775-785.

Daaleman, T.P., & Dobbs, D. (2010). Religiosity, spirituality and death attitudes in chronically III older adults. Research Aging, 32(2), 224- 243.

Diener, E., & Ryan, K. (2009). Subjective well-being: a general overview. South African Journal of Psychology39(4), 391-406.

Emek-Savas, D. D., Guntekin, B., Yener G. G., & Basar, E. (2015). Decrease of delta oscillatory responses is associated with increased age in healthy elderly. International Journal Psychology, 103, 103-109.

Fortner, B. V., & Neimeyer, R. A. (1999). Death anxiety in older adults: A quantitative review. Death Study, 23(5), 387- 411.

Furer, P., Walker, J. R., & Stein, M. B. (2007). Series in anxiety and related disorders. Treating health anxiety and fear of death: A practitioner's guide. New York: Springer Science.

Goldzweig, G., Baider, L., Andritsch, E., & Rottenberg, Y. (2016). Hope and social support in elderly patients with cancer and their partners: an actor–partner interdependence model. Future Oncology12(24), 2801-2809.

Graham, J. E., Christian, L. M., & Kiecolt-Glaser, J. K. (2006). Stress, age, and immune function: toward a lifespan

approach. Journal of behavioral medicine29(4), 389-400.

Harrawood, L. K., White, L. J., & Benshoff, J. J. (2009). Death anxiety in a national sample of United States funeral directors and its relationship with death exposure, age, and sex. Journal of Death and Dying58(2), 129-146.

Hawks, S. R., Hull, M. L., Thalman, R. L., & Richins, P. M. (1995). Review of spiritual health: definition, role, and intervention strategies in health promotion. American Journal of Health Promotion9(5), 371-378.

Hoelterhoff, M. (2010). Resilience against death anxiety in relationship to post-traumatic stress disorder and psychiatric co-morbidity. Research with Plymouth University.

Inouye, K., & Pedrazzani, E. S. (2007). Instruction, social economic status and evaluation of some dimensions of octogenarians’ quality of life. Revista latino-Americana de enfermagem15, 742-747.

Jain, M., & Purohit, P. (2006). Spiritual intelligence: A contemporary concern with regard to living status of the senior citizens. Journal of the Indian Academy of Applied psychology32(3), 227-233.

Koenig, H. G. (1994). Aging and God. New York: Haworth press.

Kontodimopoulos, N., Papa, E., Niakas, D., & Tountas Y. (2007). Validity of SF-12 summary scores in a Greek general population. Health Quall Life Outcomes, 5(55), 1-12.

Kwok, J. Y. C., & Tsang, K. K. M. (2012). Getting old with a good life: research on the everyday life patterns of active older people. Ageing International37(3), 300-317.

Lou, V. W. Q. (2015). Conceptualizing Spiritual well-Being: A Qualitative Inquiry. Spiritual Well-Being of Chinese Older Adults, 13-25. DOI: 10.1007/978-3-662-46303-1

Luszczynska, A., Cao, D. S., Mallach, N., Pietron, K., Mazurkiewicz, M., & Schwarzer, R. (2010). Intentions, planning, and self-efficacy predict physical activity in Chinese and Polish adolescents: Two moderated mediation analyses. International Journal of Clinical Health & Psychology10(2), 265-278.

Ocampo, J. M. (2010). Self-rated health: Importance of use in elderly adults. Colombia Medical41(3), 275-289.

Organization, W. H. (2014). Definition of an older or elderly person, health statistics and health information systems.

Paloutzian, R. F., & Ellison, C. W. (1982). Loneliness of life. In L. A. Peplau & D. Perlman (Eds.). Loneliness: A sourcebook of current theoryresearch, and therapy (pp. 224-237). New York: Wiley Inter science.

Roger, J. S., Michele, Y. W, Sue, R., Gail, J., & Josephine, M. C. (2016). Knowing, planning for and fearing death: Do adults with intellectual disability and disability staff differ? Journal of Research in Developmental Disabilities, 49(12), 47–59.

Stefanek, M., McDonald, P. G., & Hess, S. A. (2005). Religion, spirituality and cancer: current status and methodological challenges. Psycho-Oncology14(6), 450-463.

Templer, D. I. (1970). The construction and validation of a death anxiety scale. Journal of General Psychology, 82, 165–177.

Tennant, R., Hiller, L., Fishwick, R., Platt, S., Joseph, S. u., & Stewart-Brown, S. (2007). The warwick-edinburgh mental well-being scale (WEMWBS): Development and UK validation. Health and Quality of Life Outcomes, 5(63). Doi: 10.1186/1477-7525-5-63

Waldrop, A. E, Hanson, R. F, Resnick, H. S, Kilpatrick, D. G, Naugle, A. E., & Saunders, B. E. (2007). Risk factors for suicidal behavior among a national sample of adolescents: implications for prevention. Journal Trauma Stress, 20(5), 869-879.

Ware, J. E., Kosinski, M. Y. & Keller, S. D. (1996). A 12-Item Short-Form Health Survey. Construction of scales and preliminary tests of reliability and Validity. Medical Care, 34, 220-233.