رابطه سبک های خاطره پردازی با بهزیستی روانشناختی سالمندان: نقش میانجی سرمایه اجتماعی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیأت علمی، دانشگاه بوعلی سینا

10.22126/jap.2026.12593.1871

چکیده

چکیده
زمینه: با افزایش جمعیت سالمندان، بهزیستی روان‌شناختی به‌عنوان یکی از شاخص‌های کلیدی سلامت روان و کیفیت زندگی آنان اهمیت فزاینده‌ای یافته است. بنابراین پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه سبک‌های خاطره‌پردازی با بهزیستی روان‌شناختی سالمندان و نقش میانجی سرمایه اجتماعی انجام شد.
روش: پژوهش حاضر از نوع همبستگی با روش تحلیل مسیر بود. جامعه آماری شامل افراد بالای ۶۰ سال ساکن نواحی شهر همدان بود که ۲۰۰ نفر به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزارها شامل پرسش‌نامه سرمایه اجتماعی اونیکس و بولن، پرسش‌نامه خاطره‌پردازی سالمندان امانی و همکاران و بهزیستی روان‌شناختی ریف بود. پس از حذف پرسش‌نامه‌های مخدوش و داده‌های پرت چندمتغیری، تحلیل مسیر روی داده‌های ۱۸۵ نفر انجام شد. داده‌ها با همبستگی پیرسون و مدل‌یابی معادلات ساختاری در نرم‌افزارهای SPSS-21 و LISREL-9.1 تحلیل شدند.
یافته‌ها: مدل نهایی از برازش مطلوب برخوردار بود. آزمون سوبل نشان داد رابطه غیرمستقیم خاطره‌پردازی روایتی-انتقالی، وسواسی و آمادگی برای مرگ با بهزیستی روان‌شناختی از طریق سرمایه اجتماعی معنادار است، در حالی که سبک انسجامی به‌طور مستقیم و بدون میانجی با بهزیستی روان‌شناختی ارتباط داشت.
بحث و نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان می‌دهد سرمایه اجتماعی می‌تواند ساز و کار مهمی در پیوند میان برخی سبک‌های خاطره‌پردازی و بهزیستی روان‌شناختی سالمندان باشد؛ بر این اساس، تقویت خاطره‌پردازی‌های سازگارانه همراه با برنامه‌های اجتماع‌محور برای افزایش سرمایه اجتماعی می‌تواند به‌عنوان یک جهت‌گیری مداخله‌ای برای ارتقای سلامت روان سالمندان ایرانی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Relationship Between Reminiscence Styles and Psychological Well-Being in Older Adults: The Mediating Role of Social Capital

نویسنده [English]

  • Rozita Amani
Faculty member, Bu-Ali Sina University
چکیده [English]

Abstract
Background: With the growing older adult population, psychological well-being has become a key indicator of mental health and quality of life in later life. Therefore, this study investigated the relationship between reminiscence styles and psychological well-being in older adults, with social capital as a mediator.

Methods: This correlational study used path analysis. The target population comprised adults aged 60 years and older living in districts of Hamedan, Iran. A convenience sample of 200 participants was recruited. Measures included the Onyx and Bullen Social Capital Questionnaire, the Amani et al. Elderly Reminiscence Questionnaire, and Ryff’s Psychological Well-Being Scale. After excluding invalid questionnaires and multivariate outliers, path analysis was conducted on data from 185 participants. Pearson correlations and structural equation modeling were performed using SPSS-21 and LISREL-9.1.

Results: The final model demonstrated adequate fit. Sobel tests indicated significant indirect effects of narrative–transmissive, obsessive, and death-preparation reminiscence on psychological well-being through social capital, while integrative reminiscence was directly related to psychological well-being without mediation.

Conclusion: Social capital may function as an important mechanism linking certain reminiscence styles to psychological well-being in older adults. Accordingly, promoting adaptive reminiscence alongside community-based initiatives to build social capital may be a useful direction for improving mental health among Iranian older adults.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Reminiscence styles
  • psychological well-being
  • social capital
  • older adults