اثربخشی خاطره پردازی گروهی بر احساس شکست، شکرگزاری و خوش بینی زنان سالمند مقیم خانه های سالمندان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه روان شناسی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.

10.22126/jap.1970.1176

چکیده

پژوهش در زمینه سالمندی و ارزیابی مداخلات درمانی جهت کاهش مشکلات جسمانی و روانی که سالمندان در این دوره با آن مواجهه می­شوند یکی از مباحث متداول در جوامع علمی امروز می­باشد. بنابراین پژوهش حاضر با هدف بررسی اثربخشی خاطره ­پردازی گروهی بر احساس شکست، شکرگزاری و خوش­ بینی زنان سالمند مقیم خانه ­های سالمندان شهر اهواز انجام شد. این پژوهش از نوع نیمه ­آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل کلیه زنان سالمند مقیم خانه­های سالمندان شهر اهواز بودند. نمونه­  آماری شامل 18 نفر بود که با استفاده از روش نمونه­ گیری در دسترس و بر اساس ملاک ­های ورود به مطالعه، انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل (هر گروه 9 نفر) جایگزین شدند. از پرسش­نامه احساس شکست گیلبرت و آلن، شکرگزاری اسلامی-ایرانی گودرزی و همکاران و جهت­ گیری زندگی شییر و کارور برای جمع­ آوری داده ­ها استفاده شد. درمان خاطره ­پردازی گروهی بر روی گروه آزمایش در 8 جلسه انجام و پس از مداخله درمانی مجدداً پرسش­نامه­ه ا برروی هر دو گروه اجرا گردید. تحلیل داده­ ها با استفاده از آزمون آماری کوواریانس تک­ متغیری نشان دادند که درمان خاطره­پردازی گروهی موجب کاهش احساس شکست و افزایش شکرگزاری و خوش ­بینی زنان سالمند در گروه آزمایش شد. در نتیجه ایجاد بستری مناسب جهت شرکت در جلسات گفتگوی روزانه و خاطره­ پردازی برای سالمندان مقیم خانه سالمندان ضروری به نظر می­رسد و در بهبود وضعیت روان­شناختی سالمندان مؤثر می­باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Effectiveness of Group Reminiscence on Defeat, Gratitude and Optimism Feelings in the Elderly Women in Nursing Homes

نویسنده [English]

  • Sahar Safarzadeh
Assistant Professor, Department of Psychology, Ahvaz Branch, Islamic Azad University, Ahvaz, Iran.
چکیده [English]

Research on aging and the evaluation of therapeutic interventions to reduce the physical and mental health problems of the elderly is one of the common issues in today's scientific societies. Therefore, this study aimed to investigate the effectiveness of group reminiscence on feeling defeated, grateful and optimistic among elderly women in nursing homes in Ahvaz city. It was a quasi-experimental study with a pretest-posttest and control group design. The study population consisted of all of the elderly women living in nursing homes in Ahvaz. For this aim, 18 of the elderly were chosen through a convenience sampling method along with inclusion criteria and placed randomly into two groups of experimental and control (n=9). Gilbert & Allan defeat Questionnaire, Godarzie's Islamic-Iranian gratitude questionnaire and Scheier & Carver's Life Orientation survey were used to collect data. Then, group reminiscence therapy was administered on the experimental group in 8 sessions and finally, the posttest was administered to fro experimental and control groups. Data were analyzed using the univariate analysis of covariance (ANCOVA). Results showed the effectiveness of group reminiscence on decreasing defeat, gratitude and optimism feelings in elderly women. As a result, creating an appropriate environment for participation in positive reminiscence sessions is essential for older people in nursing homes and is effective in improving their mental status.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Group reminiscence
  • feeling defeat
  • gratitude
  • optimism
  • elderly women

آقابابایی، ن.، فراهانی، ح. ا.، و تبیک، م.ت. (1391). رابطه قدردانی از خدا با عامل­های شخصیت، بهزیستی و سلامت روانی. روان شناسی و دین، 5(1)، 132-115.

پورداد، س.، مؤمنی، خ.، و کرمی، ج. (1398). رابطه شکرگزاری و حمایت اجتماعی با اضطراب مرگ در سالمندان. فصلنامه سالمند،14(1)، 39-26.

ترصفی، م.، کلانتر کوشه، س. م.، و لستر، د. (1394). هنجاریابی پرسش­نامه احساس شکست و ارتباطش با ناامیدی و افسردگی در میان دانشجویان دانشگاه عالمه طباطبائی. فصلنامه مطالعات روا­ن­شناسی بالینی، 19(5)، 98-81.

چوب­فروش زاده، آ.، محمدپناه اردکان، ع.، بحجتی اردکان، ف.، و احمدی اردکان، ز. (1397). اثربخشی درمان مرور زندگی بر میزان افسردگی و رضایت از زندگی افراد سالمند شهر اردکان. روان­شناسی پیری، 4، 2(13)، 164-155.

حمزه­زاده قلعه­جوقی، م.، گلزاری، م.، فروغان، م.، و مشکی، و. (1394). اثربخشی درمان خاطره­پردازی مثبت­نگر بر خوش­بینی زنان سالمند. فصلنامه روان شناسی کاربردی، 9، 4(36)، 89-73.

خدابخشی، م. (1383). هنجاریابی، پایایی و روایی مقیاس خوشبینی در شهر اصفهان (پایان نامه کارشناسی ارشد چاپ نشده). دانشگاه اصفهان، اصفهان.

رستمی، م.، رسولی، م.، و کسایی، ع. ا. (1397). مقایسه اثربخشی مشاوره گروهی مبتنی بر درمان معنویت‌محور و درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد بر دلزدگی وجودی سالمندان. فصلنامه روان­شناسی پیری، 4، 3(14)، 178-165.

سلم آبادی، م.، رجبی، م. ج.، صف آراء، م.، و کوکبی، ر. (1397). اثربخشی آموزش مرور زندگی بر رضایت از زندگی و احساس انسجام زنان میانسال و سالمند مقیم خانه سالمندان شهر قزوین. مجله سالمند، 13(2)، 209-198.

کوچکی­نیا، م.، و دهقان­زاده، ش. (1396). تاب‌آوری سالمندان مقیم آسایشگاه: نقش ادراک از خدا و معنای زندگی. روان­شناسی پیری، 3، 4(11)، 270-263.

گودرزی، م.ع.، مرزوقی، ر.ا.، و نوری، ا. (1393). ساخت و اعتباریابی مقیاس شکرگزاری اسلامی-ایرانی در دانشجویان ایرانی. مجله اصول بهداشت روانی، 16(2)، 129-120.

محمدزاده، م.، راشدی، و.، هاشمی، م.، و برهانی نژاد، و. ر. (1397). بررسی ارتباط بین فعالیت­های روزانه زندگی و افسردگی در سالمندان شهرستان مانه و سملقان: عنوان تکراری: فعالیت­های روزانه زندگی و افسردگی در سالمندان. فصلنامه سالمند. (نسخه پیش از انتشار) doi: 10.32598/sija.13.10.180

نادری، ف.، و صفرزاده، س. (1393). مقایسۀ اضطراب مرگ، رضایت از زندگی، نگرانی و امیدواری بین سالمندان معلول ساکن در خانواده و ساکن در سرای سالمندان. مجله روان­شناسی اجتماعی، 2(32)، 98-81.

نوری­پورلیاولی، ر.، علیخانی، م.، حسینیان، س.، سهیلی­زاده، س.، و محمدی فر، م.ع. (1394). اثربخشی خاطره­پردازی گروهی بر شادکامی و امید به زندگی سالمندان. مجله روان­شناسی پیری، 1(3)، 156-147.

Algoe, S. B., Haidt, J., & Gable, S. L. (2008). Beyond Reciprocity: Gratitude and Relationships in Everyday Life. Emotion, 8(3), 425-429. doi: 10.1037/1528-3542.8.3.425.

Aqa Babaii, N., Farahani, H. A., & Tabik, M. T. (2012). The Relationship between Gratitude to God, and personality, Well –Being and Mental Health Factors. Journal of Religion Psychology 5(1), 115-132. [Persian]

Bousquet, J., Malva, J., Nogues, M., Mañas, L. R., Vellas, B., Farrell, J., ... & Ranberg, K. A. (2015). Operational definition of active and healthy aging (AHA): the European innovation partnership (EIP) on AHA reference site questionnaire: Montpellier October 20–21, 2014, Lisbon July 2, 2015. Journal of the American Medical Directors Association, 16(12), 1020-1026

Choobforoush, A., Mohammad Panah Ardakan, A., Behjati Ardakan, F., Ahmadi Ardakani, Z. (2018). Effectiveness of life review therapy on depression rate and life satisfaction of elderly. Journal of Aging Psychology, 2(13), 155-164. [Persian]

Christopher, A. P., Analise, O., & Penelope, J. D. (2013). The positive effects of mindfulness on self-esteem. The Journal of Positive Psychology: Dedicated To Furthering Research And Promoting Good Practice, 8(5), 376-386. DOI: 10.1080/17439760.2013.807353

Dixit, S., & Malhotra, M. (2017). Role of Happiness, Hope and Gratitude on Health and Wellbeing among Young Adults. International Journal of Science and Research, 2319(706), 78-96.

Emmons, R. A. (2006). Does Gratitude Motivate Moral Action? Précis prepared for the Notre Dame Symposium on Character and Moral Personality, D. Narvaez, Chair, October 2006, 12- 14.

Erikson, E. H. (1980). Identity and the life cycle. New York: W.W. Norton & Company.

Tabachnick, B.G., & Fidell, L.S. (2001). Using Multivariate Statistics. 4th Edition, Allyn and Bacon, Boston.

Gary, R. V. (2006). APA Dictionary of Psychology (1st ed. Ed). Washington, DC: American Psychological Association.

Gilbert, P., & Allan, S. (1998). The role of defeat and entrapment (arrested flight) in depression: an exploration of an evolutionary view. Psychological Medicine, 28(3), 585-598.

Goodarzi, M.A., Marzooghi, R., & Noori, A. (2014). Development and validation of the Islamic-Iranian gratitude questionnaire (IIGQ) in Iranian undergraduate students. Journal of Fundamentals of Mental Health, 16(2), 120-9. https://dx.doi.org/10.22038/jfmh.2014.3268 [Persian]

Hallford, D. J., Mellor, D., & Cummins, R. A. (2013). Adaptive autobiographical memory in younger and older adults: The indirect association of integrative and instrumental reminiscence with depressive symptoms. Memory, 21(4), 444-457. doi: 10.1080/09658211.2012.736523

Hamzehzadeh Galeh Joghie, M., Golzarie, M., Foroghan, M., & Mashky, M. (2016). The Effectiveness of Positive Memory Therapy on Optimism in Elderly Women. Journal of Applied Psychology, 9, 4(36), 73-89. [Persian]

Hekmatipoor, N., Hojati, H., Sharifnia, H., Akhondzadeh, G., Nikjoo, A., & Mirabilhasani, M. (2012). Impact of Routine Exercises on Elderly’s Depression Rate. Journal of Health Building Community Health Education,1(3), 23-32.

Hlava, P. (2008). Exploring the Lived Experience OF Gratitude in Couple Relationships. A dissertation for the degree of Doctor of Philosophy in Transpersonal Psychology. Institute of Transpersonal Psychology Palo Alto, California.

Jamalzadeh, R., & Golzari, M. (2014). The effectiveness of hope therapy on increasing happiness and life satisfaction among elderly women residing in nursing home of borujen. Womnn and Community of Journal, 5(18), 48-31. [Persian]

Jones, E. D. (2013). Examination of reminiscence therapy for depressed older women residing in a long-term care facility using the Nursing Intervention Classification. Journal of Gerontological Nursing, 29(7), 27-33.

Jones, E. D., & Beck-Little, R. (2012). The use of reminiscence therapy for the treatment of depression in rural-dwelling older adults. Issues in Mental Health Nursing, 23(3), 279-290.

Khodabakhshie, M. (2004). Standardization, Reliability and Validity of the Optimism Scale in Isfahan (Unpublished Master Thesis). University of Isfahan, Isfahan. [Persian]

Korte, J. (2012). The stories we live by: The adaptive role of reminiscence in later life. Enschede, the Netherlands: University of Twente.

Kuchakinia, M., & Dehghanzadeh, Sh. (2017). Role of perception of God and meaning of life in predicting resilience of elderly residents in sanatoria. Journal of Aging Psychology, 3(11), 263-270. [Persian]

Langeland, E., & Wahl, A.K. (2009). The impact of social support on mental health service users sense of coherence: a longitudinal panel survey. International Journal of Nursing Studies, 46, 830-837.

LaRocca, M.A., & Scogin, F.R. (2015). The effect of social support on quality of life in older adults receiving cognitive behavioral therapy. Clinical Gerontologist, 15, 38(2), 131-148.

Lee, T.W., Cho, S.Y., & Jang, Y.K. (2009). Predictors of nursing service need for nursing homes residents. Journal of Korean Academy of Nursing, 39, 95-106 .doi:10.4040/jkan.

Mohamadzadeh, M., Rashedi, R., Hashemi, H., Borhaninejad, V. R. (2018). Relationship Between Activities of Daily Living and Depression Among Older Adultsin Maneh and Samalghan, Salmand: Iranian Journal of Ageing. (Accepted Manuscript). [Persian]

Mystakidou, K., Tsilika, E., Parpa, E., Pathiaki, M., Patiraki, E., Galanos, A., & Vlahos, L. (2007). Exploring the relationships between depression, hopelessness, cognitive status, pain, and spirituality in patients with advanced cancer. Archives of Psychiatric Nursing, 21(3), 150-161. doi: 10.1016/j.apnu.2007.02.002

Naderi, F., & Safarzadeh, S. (2015). Compairson death anxiety, satisfaction with life, worry and hope in handicapped agedes some bodies dwelling in Aged House and some bodies dwelling in Ahwaz city families. Journal of Social Psychology, 2(32), 98-81. [Persian]

Newman, S.J., Struyk, R., Wright, P., & Rice, M. (1990). Overwhelming odds: Caregiving and the risk of institutionalization. Journal of Gerontology, 45, S173-183.

Nori pourlayavali, R., Alikhani, M., Hoseynian, S., Soheylizadeh, S., & Mohammadifar, M. A. (2016). The Effect of Group Reminiscence on Happiness and Life Expectancy of Elderly Journal of Aging Psychology, 1(3), 147-156. [Persian]

Poordad, S., Momeni, K., & Karami, J. (2019). Death Anxiety and Its Relationship with Social Support and Gratitude in Older Adults. Salmand: Iranian Journal of Ageing, 14(1), 26-39. URL: http://salmandj.uswr.ac.ir/article-1-1415-fa.html [Persian]

Prati, G., & Pietrantoni, L. (2009). Optimism, social support, and coping strategies as factors contributing to posttraumatic growth: A meta-analysis. Journal of Loss and Trauma, 14(5), 364-388.

Rostami, M., Rasouli, M., Kasaee, A. R. (2018). Comparison of the effect of group counseling based on Spirituality-based Therapy and Acceptance and Commitment Therapy (ACT) on Reducing Demoralization of the Elderly.  Journal of Aging Psychology, 4(14), 165-178. [Persian]

Salmabadi, M., Rajabi, M. J., & Safara, M. (2018). Effectiveness of Training the Review of Life on Life Satisfaction and Sense of Coherence Middle-aged women and elderly nursing home residents in Qazvin. Salmand: Iranian Journal of Ageing, 13(2), 198-209. URL: http://salmandj.uswr.ac.ir/article-1-1229-en.html. [Persian]

Scheier, M. F., & Carver, C. S. (1985). Optimism, coping, and health: Assessment and implications of generalized outcome expectancies. Health Psychology, 4(3), 219- 247.

Scheier, M. F., Carver, C. S., & Bridges, M. W. (1994). Distinguishing optimism from neuroticism (and trait anxiety, self-mastery, and self-esteem): A reevaluation of the Life Orientation Test. Journal of Personality and Social Psychology, 67(6), 1063-1078. http://dx.doi.org/10.1037/0022-3514.67.6.1063

Seligman, M. E. P., Steen, T., Park, N., & Peterson, C. (2005). Positive psychology progress: Empirical validation of interventions. American Psychologist, 60(5), 410, 414, 419.

Seligman, M.E.P., Reivich, K., Jaycox, L., & Gillham, J. (1996). The optimistic child: a proven program to safeguard children against depression and build lifelong resilience. New York: Harper Perennial.

Singh, S., & Shukla, A. (2014). Optimism among institutionalized elderly: A gender study. Indian Journal of Health and Wellbeing, 5(10), 1198-1200.

Tarsafi, M., Kalantar Kousheh, S. M., & Lester, D. (2015). Exploratory Factor analysis of the Defeat Scale and its Relationship with Depression and Hopelessness among Iranian University Students. Clinical Psychology Studies, 5(19), 81-98. [Persian]

Taylor, P. J., Gooding, P., Wood, A. M., & Tarrier, N. (2011). The role of defeat and entrapment in depression, anxiety, and suicide. Psychological bulletin, 137(3), 391- 420. doi: 10.1037/a0022935

Taylor, P.J., Wood, A. M., Gooding, P., & Tarrier, N. (2010). Appraisals and suicidality: the mediating role of defeat and entrapment. Archives of Suicide Research, 14(3), 236-47. doi: 10.1080/13811118.2010.494138

Tindle, H. A., Duncan, M. S., Liu, S., Kuller, L. H., Fugate Woods, N., Rapp, S. R., … & Freiberg, M.S. (2018). Optimism, pessimism, cynical hostility, and biomarkers of metabolic function in the Women's Health Initiative. Journal of Diabetes, 10(6):512-523. doi: 10.1111/1753-0407.12584

Watt, L. M., & Cappeliez, P. (2000). Integrative and instrumental reminiscence therapies for depression in older adults: Intervention strategies and treatment effectiveness. Aging and Mental Health, 4(2), 166-177.

Weiss-Faratci, N., Lurie, I., Benyamini, Y., Cohen, G., Goldbourt, U., & Gerber, Y. (2017). Optimism during hospitalization for first acute myocardial infarction and long-term mortality risk: a prospective cohort study. Mayo Clinic Proceedings, 92(1), 49-56. doi: 10.1016/j.mayocp.2016.09.014

Westerhof, G. J., Bohlmeijer, E. T., & Webster, J. D. (2010). Reminiscence and mental health: A review of recent progress in theory, research, and intervention. Ageing and Society, 30(1), 697–721.

Witvliet, C.V., Richie, F.J., Root Luna, L.M., & Van Tongeren, D.R. (2018). Gratitude predicts hope and happiness: A two-study assessment of traits and states. The Journal of Positive Psychology, 1-15. http://www.tandfonline.com/10.1080/17439760.2018.1424924.

Wood, A. M., Maltby, J., Stewart, N., & Joseph, S. (2008). Conceptualizing gratitude and appreciation as a unitary personality trait. Personality and Individual Differences, 44, 621-632.

World Health Organization. (2018). Constitution of World Health Organization: principle, 8 march 2018. Retrieved from World Health Organization (WHO) website:https://www.who.int/about/mission/en/

Yakushko, O. (2018). Don’t worry, be happy: Erasing racism, sexism, and poverty in positive psychology. Psychotherapy and Politics International, 16(3), e1433. doi: 10.1002/ppi.1433